Tijdens een turbulente raadsvergadering op 10 november 2011 is de Programmabegroting 2012 - 215 aangenomen. De begroting bevat een historisch bezuinigingsbedrag van circa € 10,5 miljoen. De coalitie steunde begroting (met enkele amendementen daarin verwerkt) en de oppositie verwierp het stuk. Benieuwd naar de inbreng van VDG in de eerste termijn? Kijk dan snel verder:

 VDG bijdrage Programmabegroting 2011 

Voorzitter. Vandaag is een bijzondere dag. Onze nieuwe burgemeester maakt haar debuut als voorzitter van de raad. En we gaan vandaag een besluit nemen om meer dan 10 miljoen euro te bezuinigen binnen onze gemeente. Een moeilijk en vervelend besluit, maar wel noodzakelijk. Een proces waar we begin 2010 al mee zijn gestart op die ene podiumbijeenkomst in het ROC Gebouw. Het vaststellen van een sluitende gemeentebegroting is een van de belangrijkste taken van een gemeenteraad. Hierin moeten wij dus onze verantwoordelijkheid nemen. Zo’n grote bezuiniging is niet mogelijk zonder dat de inwoners, bedrijven, verenigingen en maatschappelijke organisaties dat voelen. En soms doet dat pijn. Toch is het college in staat gebleken om op een goede en verantwoorde wijze mogelijke bezuinigingen voor te stellen. Daar zitten een aantal compromissen in: politiek is nu eenmaal een kwestie van geven en nemen. Als we een eigen VDG begroting hadden gemaakt, had deze er anders uitgezien. De SP en GroenLinks hebben nu tegenbegrotingen ingediend. Hulde voor dit initiatief. Het maakt de discussie zuiverder en transparanter. Nu komt het er inderdaad op aan van ‘welke keuzes maak je’.

Ik neem de begroting per programma door. Daarbij ga ik ook al zoveel mogelijk in op punten die in de verschillende tegenbegrotingen en moties aan de orde zijn gekomen. Het lukt echter niet om binnen de gegeven tijd al op alle ruim 50 moties in te gaan.

Programma 1: gemeenteraad

We willen ons zelf, als gemeentebestuur, niet ontzien. Daarom willen we op een aantal voorzieningen bezuinigen zoals onkostenvergoedingen, waaronder – wat ons betreft - de volledige internetvergoeding, het representatiebudget, onze eigen rubriek Raad en Daad in Oss Actueel, en onze eigen instrumenten zoals doelmatigheidsonderzoeken en de rekenkamercommissie. De motie waarin wordt voorgesteld om de bezuiniging op de rekenkamercommissie voor een deel ongedaan te maken, nemen wij in beraad. Het vervroegd aanpassen van het vergaderstelsel levert een extra bezuiniging op. Wij zijn bereid om deze vanaf 2014 in de begroting in te boeken.

Programma 2: dienstverlening

Goed dat de gemeente een proef gaat doen met het werken op afspraak. ’s Ochtends is het straks vrije inloop bij de publieksbalie. ’s Middags wordt er uitsluitend op afspraak gewerkt. Hierdoor kunnen we een bezuiniging halen van een halve ton per jaar. Daarnaast gaat er nog meer gebruik worden gemaakt van de mogelijkheden om digitaal gemeentelijke producten en diensten aan te bieden.

Programma 3: veiligheid en wijkgericht werken

VDG is voor een bescheiden vorm van cameratoezicht, met name op plekken waar het ertoe doet. Dus in het uitgaansgebied, met name de Eikenboomgaard, en bij de stations in Oss. De binnengemeentelijke democratie is hier goed geregeld en dat blijft zo, al vinden we dat we ook hier een kleine bezuiniging moeten toepassen door de secretariële ondersteuning vanuit de gemeente af te bouwen. Het samenvoegen van dorps- en wijkraden vinden wij echter éen brug te ver.

Ook wordt het toezicht in de openbare ruimte verminderd. Dit betekent dat we een grotere verantwoordelijkheid bij burgers, bedrijven en instellingen neerleggen waar het gaat om het aanpakken van onwenselijk of asociaal gedrag. Het nog verder verhogen van de leges dan in de begroting wordt voorgesteld, vinden wij teveel ten koste gaan van het werk van de vele vrijwilligers die binnen onze gemeente betrokken zijn bij de totstandkoming van al die mooie evenementen in de dorpen, wijken en in het centrum van Oss. In Oss is veel te doen en dat willen we graag zo proberen te houden.

Programma 4: jeugd en onderwijs

Het schoolzwemmen wordt afgeschaft en dat blijft voor VDG een aanvaardbare bezuiniging. De meeste kinderen hebben al een zwemdiploma en ook de scholen zeggen de vrijkomende schooltijd prima te kunnen gebruiken. Wat het accommodatiebeleid binnen het onderwijs betreft, richten we ons primair op optimalisatie van het gebruik van de bestaande voorzieningen. We moeten uiterst terughoudend zijn als we nadenken over eventuele nieuwe schoolgebouwen.

Programma 5: maatschappelijke participatie

Hier wordt onder meer een groot bedrag aan bezuinigingen binnen het WMO-kader ingeboekt. Het gaat om veel geld, maar we zullen op een aantal onderdelen gewoon terugmoeten naar het landelijk gemiddelde, uit onderzoek blijkt dat Oss beduidend meer uitgeeft aan de WMO dan vergelijkbare gemeenten. Ambtelijk is heel duidelijk aangegeven dat de taakstelling op WMO gebied realiseerbaar is, en wellicht nog wel meer ook.  Dat laatste vinden wij momenteel echter niet verantwoord, gezien ook de grootte van de 3O-ontwikkelingen binnen dit programma. Er komen de komende jaren nog veel extra kosten op ons af, de toenemende vergrijzing en door overheveling van taken van het rijk naar de gemeente, zonder dat daar voldoende budget voor beschikbaar gesteld wordt. Verder moeten we toch gaan denken aan een minimapas. Hoewel hier ook nadelen aan zitten – met name in een stukje stigmatisering van de minima, mensen zijn er natuurlijk niet trots op om als minima gekenmerkt te worden – heeft het zeker ook voordelen, met name voor de instellingen om te kunnen bepalen waar de meeste ondersteuning naar toe moet. Binnenkort voert deze raad een brede discussie over het minimabeleid, dat moeten we het maar eens over de minimapas hebben. Wij kondigen nu alvast aan dat wij dan ook graag een discussie willen voeren over het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid op het gebied van hondenbelasting.

Het college geeft aan bezig te zijn met een onderzoek om te komen tot één brede welzijnsinstelling. Wij kunnen ons deze wens voorstellen. Nog te vaak is het voor onze inwoners onvoldoende duidelijk aan welk loket men de hulp kan krijgen die men nodig heeft. Mede hierdoor worden er dan ook forse taakstellingen opgelegd aan bijvoorbeeld Vivaan en het Rigom. Met name bij het Rigom moeten we goed in de gaten houden of de vele vrijwilligers die zich dag in dag uit inzetten voor onze ouderen voldoende gemotiveerd blijven om hun mooie werk te blijven doen. Wethouder, blijf met deze organisatie goed in gesprek! Aan de andere kant: lang niet iedere oudere is hulpbehoevend of kwetsbaar, veel ouderen hebben het zelfs uitstekend voor elkaar en zijn zelfs in staat om zelf andere ouderen, die wel kwetbaar zijn, mee te ondersteunen. Maar desalniettemin: de bezuiniging binnen dit programma is groot. Wij kiezen er nu niet voor om de bezuinigingen te faseren of ongedaan te maken. Wel vragen wij de betrokken portefeuillehouders om de gevolgen goed te monitoren en als echt blijkt dat een bezuiniging verkeerd uitpakt, herstelmaatregelen voor te stellen in de volgende begroting. Positief verrast zijn wij overigens nog door de structurele steun voor de Rechtswinkel. Een groep betrokken jongeren heeft hier eigenlijk letterlijk ‘het recht in eigen hand genomen’ en een uitstekende nieuwe en laagdrempelige voorziening gecreëerd waar met name ook kwetsbare mensen hun recht kunnen halen, waarvoor hulde!

Programma 6: kunst en cultuur

We willen het brede cultuuraanbod in Oss in stand houden. Wel wordt aan alle grote culturele instellingen een bezuinigingstaakstelling van 10 procent opgelegd. Een pittige maatregel, maar wel noodzakelijk. Iedere instelling gaat daar nu al op zijn eigen wijze mee om. De Groene Engel is voornemens de horeca in eigen beheer te nemen. De Lievekamp heeft afscheid genomen van enkele werknemers en de programmering aangepast. De bibliotheek gaat voor minder vierkante meters in de kernen en bij het museum zal voortaan entree worden geheven. Waar het om gaat is dat de culturele instellingen hun eigen begroting op orde zullen moeten hebben en maatregelen moeten nemen om nu en in de toekomst te kunnen blijven voortbestaan. En ook voor D-TV is een passende oplossing gevonden door het college. We hebben het eerder gezegd: daar waar een organisatie echt gigantisch in de problemen komt, en het voortbestaan wordt bedreigd, kan maatwerk worden toegepast. Dit is daar een goed bewijs van.  Winterland vinden wij ook een stukje cultuur dat inmiddels bij Oss is gaan horen en dat voor veel goede PR zorgt voor de stad. Vandaar dat wij het voorstel steunen om hier ook in 2012 subsidie aan te verstrekken.

Programma 7: sport en recreatie

Veel subsidies worden binnen dit programma met 10% gekort. De extra verhoging van de huurtarieven voor sportvelden en sportzalen bij de aanvullende bezuinigingen sloeg in als een bom bij een aantal verenigingen. De communicatie hierover, en vooral ook de timing, verdienen geen schoonheidsprijs. Wij vinden een verhoging van 40% voor de veldhuur en 20% voor de zaalhuur een te zware verhoging voor de verenigingen. Wij stellen dan ook voor om de aanvullende verhoging te schrappen.  Daarnaast vragen wij de wethouder om de dialoog aan te gaan met de veldsportverenigingen, om te kijken hoe we in de toekomst tot optimalisering van de huurtarieven kunnen komen en op welke wijze bijvoorbeeld zelfwerkzaamheid kan worden beloond. De sportclubs geven aan dat ze graag mee willen denken over de uitdagingen die er liggen. Het gemeentelijk beleid is gericht op sportdeelname en -stimulering. Sport bevordert de gezondheid, de sociale cohesie en het versterkt de maatschappelijke betrokkenheid. Ook in deze tak zijn vele vrijwilligers actief die zich belangenloos inzetten voor hun club. Verder moet samenwerking tussen sportverenigingen worden gestimuleerd. Maar het doel is voor VDG zeker niet om gedwongen fusies tussen sportverenigingen te forceren. Veel clubs zoeken elkaar nu al op voor intensieve samenwerking en zelfs meer….Een mooi recent voorbeeld is de samenwerking bij de voetbalclubs van Oijen en Macharen waarbij de jeugdafdelingen zijn samengevoegd. Laat dit gewoon even op zijn beloop. Het multifunctioneel maken van accommodaties is wel de norm voor de toekomst. Gelukkig zijn er dan ook plannen om toch te investeren in twee grote multifunctionele sportaccommodaties binnen onze gemeente: de Rusheuvel in Oss en de Koppelsteeg in Berghem. Op kleinere schaal vindt hetzelfde plaats in Demen. Bij Sportpark de Amstelhoef wordt zelfs een dezer dagen begonnen met de revitalisatie.  Tot slot binnen dit programma zijn wij van mening dat het college snel en goed heeft gehandeld om te voorkomen dat het Golfbad verzuipt.

Programma 8: mobiliteit en openbare ruimte

Ook hier zal het ambitieniveau op een aantal deelgebieden moeten worden verlaagd. Naar een meer onderhoudsvriendelijke groenvoorziening, openbare verlichting vaker uitschakelen, gemaaid gras voortaan laten liggen, afschrijvingstermijnen verlengen à mits dit allemaal op een verantwoorde manier gebeurt. Het mag absoluut niet omslaan in verloedering. We vinden het dan ook te vroeg om op de onderhoudskosten in de openbare ruimte direct

€ 400.00 te bezuinigen 

Programma 9. duurzaamheid en milieu

Er is de afgelopen jaren geëxperimenteerd op het gebied van zelfregulerende handhaving. Oftewel: een handhavingsbeleid waarbij degenen die zich goed aan de regels houden en dat kunnen aantonen, nauwelijks last hebben van de gemeente. Hier moeten we fors op inzetten. Niet alleen geven we de inwoners en ondernemers dan vertrouwen, maar kunnen we ook een bezuiniging inboeken op het gebied van handhaving. Om direct in te zetten op de maximale variant op het gebied van zelfregulerende handhaving bij agrarische inrichtingen, vinden we nu nog wat te ver gaan, maar uiteindelijk is dit wel ons streven. Op het gebied van duurzaamheid is Oss behoorlijk goed bezig met een stevige duurzaamheidsagenda.

Programma 10. Ruimtelijke ordening

In de stad Oss en de grotere kernen is / wordt volop gebouwd. Wat de kleine kernen betreft staat de leefbaarheid onder druk doordat er weinig betaalbare woningen bijkomen. Grotere vrije kavels, die een paar jaar geleden nog gretig aftrek vonden, zijn niet meer populair in verband met de crisis op de woningmarkt. Kleinere kavels, en met name waar bouwen in eigen beheer mogelijk is, blijven populair, en vinden nog steeds gretig aftrek. We praten binnenkort verder over de woonvisie en dat is noodzakelijk. Want de woningmarkt, en ook de woningbehoefte, is de afgelopen jaren totaal veranderd. Het verhogen van de havengelden vinden wij ronduit onverstandig. De haven is groeiende en dat is goed voor de Osse economie. We moeten hier niet te veel belemmeringen opwerpen.

Programma 11. Economie

Het niet alleen verantwoord, maar zelfs noodzakelijk om nu een forse storting te doen (van 1,7 miljoen) in een economisch fonds. De volgende maand al, zullen we als gemeenteraad een gedeelte van dit geld moeten vrijmaken voor het Life Sciences Park, want daar staan belangrijke ontwikkelingen te gebeuren waar we binnenkort over worden bijgepraat.

Programma 12. Organisatie

Door de bezuinigingen worden er minder taken uitgevoerd door de gemeente. Het werk kan dus ook met minder ambtenaren gedaan worden. Daarnaast is er weinig ruimte voor nieuw beleid, dus ook daar is minder inzet van ambtenaren nodig. Tot slot is de ambtelijke organisatie ook zelf bezig met diverse maatregelen op gebied van efficiency, zoals meer digitaliseren, slimmer met vragen van burgers en instellingen omgaan, enzovoorts. De voorgestelde bezuiniging op de ambtelijke organisatie is fors, maar naar onze mening dus wel reëel.

Programma 13. Financiën en Belastingen

We vragen ook extra offers van onze inwoners, met name de huiseigenaren en bedrijven. We stellen voor om in plaats van 3 x 3%, een OZB verhoging van 4 x 4% in te boeken. Ondanks deze groei houden we een belastingdruk die nog steeds lager blijft dan de door ons zelf opgelegde richtlijn van € 22,50 onder het landelijk gemiddelde. De hoogte van de verhoging wijkt niet veel af van wat we in het algemeen bij de gemeentes in ons land zien, en is wat ons betreft dus verantwoord. Mede hierdoor zijn we immers in staat om toch nog een aantal belangrijke voorzieningen in stand te houden voor onze inwoners. Deze OZB verhoging is voor VDG binnen deze begroting echter wel maximaal. Wij zullen dan ook geen voorstellen voor verdere verhoging steunen. Ook willen wij het graag bij een OZB verhoging laten en de toeristenbelasting en de precariobelasting met rust laten.

Naar de toekomst toe komen er nog stevige opgaven op ons af. Om het structureel voordeel van de september circulaire te gebruiken om bezuinigingen ongedaan te maken vinden wij onverstandig. Wat ons de komende jaren nog te wachten staat is hoogst onzeker. Kijk naar de Eurocrisis. Kijk naar de crisis op de beurzen wereldwijd. En de grote klap voor de gemeenten komt vaak later. Wij willen dan ook niet tornen aan het reserveren van 1,2 miljoen voor de voorgestelde fundamentele heroriëntatie. Wij zijn ervan overtuigd dat we in 2012 deze reservering meer dan nodig zullen hebben.

Niet alleen bezuinigen

Vanuit het coalitieprogramma zijn voorstellen gepresenteerd om te investeren in enkele sociaal-culturele accommodaties, scholen, sportaccommodaties, en in mobiliteit en duurzaamheid. En er moet geld zijn voor de Talentencampus en het Life Sciences Park.  De VDG fractie hecht er waarde aan om dit belangrijke punt toch ook even te noemen.

Tot slot

Voor ons ligt een begroting met een pittige mix van maatregelen. Wel is het college er knap in geslaagd om de pijn evenwichtig te verdelen. Alle programma’s van de begroting worden geraakt, overal zijn afwegingen en keuzes gemaakt. Het totaal plaatje vinden wij voldoende in balans. Wij doen een beroep op de veerkracht van onze inwoners, instellingen, verenigingen en bedrijven. En zij kunnen een beroep blijven doen op de Kracht van Oss.